Kazakistan yarın sandık başına gidiyor: Cumhurbaşkanının yetkileri azaltılacak

Kazakistan halkı mevcut anayasanın üçte birinin değiştirilmesi için yapılacak referandumda yarın oy kullanacak.

Ülkede yarın yaklaşık 11 milyon 700 bin kayıtlı seçmen, “Kazakistan Cumhuriyeti Anayasasına yapılacak değişiklikleri ve ekleri kabul ediyor musunuz” sorusuna “evet” yahut “hayır” yanıtını vermek için sandık başına gidecek.

ÜÇTE BİRİ DEĞİŞECEK

Ülke tarihinde 27 yıl ortadan sonra ikinci defa düzenlenecek anayasa referandumuyla 30 Ağustos 1995’te kabul edilen mevcut anayasanın üçte birinin değiştirilmesi ve böylelikle bu yıl ocak başında meydana gelen kitlesel olaylar sonrası ülkede idare sisteminin tekrar inşası hedefleniyor.

Bunun için ülke genelinde 553 ve yurt dışında ise 52 ülkede 65 sandığın kurulduğu referandumda oy kullanma süreci mahallî saatle sabah 7’de başlayıp akşam 8’e kadar devam edecek.

İSTİKRAR SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ HEDEFLENİYOR

Kelam konusu referandumu Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Türk Devletleri Teşkilatı Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) ve başka milletlerarası kuruluşlar ile yabancı ülkelerden 272 gözlemci yerinde takip edecek.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de referanduma ait ulusal televizyon kanalları aracılığıyla halka sesleniş konuşmasında, kelam konusu referandumun Cumhurbaşkanının yetkilerini artırmayı değil, iktidardaki istikrar sistemini güçlendirmeyi ve vatandaşların hakları ile özgürlüklerini müdafaayı amaçladığını söyledi.

Tokayev, vatandaşlara Kazakistan’ın gelecekteki gelişiminin ana sınırlarını belirleyecek referandumda tarihi seçimlerini yapma davetinde bulundu.

ANAYASA’DA YAPILACAK DEĞİŞİKLİKLER

Yeni anayasa taslağında “Kazakistan toprağı ve yer altı doğal kaynakları devletin mülkiyetindedir” hususu “Kazakistan toprağı ve yer altı doğal kaynakları halka aittir” olarak değiştirilecek.

İdam cezası büsbütün kaldırılacak. Böylelikle mevcut anayasada terör hatalısı ve savaş devrinde kabahat işleyenlere istisnai ceza olarak kullanılmasına müsaade verilen idam cezasına hiçbir kaidede başvurulamayacak.

PARTİLİ CUMHURBAŞKANLIĞINA SON VERİLECEK

Kazakistan Cumhurbaşkanı misyonunu sürdürdüğü sürece siyasi partiye üye olamayacak. Kelam konusu husus, Anayasa Kurulu, Yüksek Mahkeme, Merkez Seçim Kurulu, Sayıştay liderleri ile üyelerinin yanı sıra yargıçlar, kolluk kuvvetleri çalışanları, ulusal güvenlik güçleri ile askeri işçi için de geçerli olacak.

Cumhurbaşkanının yakın akrabalarının devletin üst seviye vazifelerine ve kamu iştirakindeki şirketlerinin idaresine getirilmesi yasaklanacak.

Kazakistan Anayasa Kurulu yine Anayasa Mahkemesi olarak kurulacak. 1 Ocak 2023’ten itibaren faaliyete geçirilmesi planlanan Anayasa Mahkemesi 11 yargıçtan oluşacak ve üyeler, 6 yıllık misyon mühleti için seçilecek.

PARLAMENTONUN YETKİLERİ ARTACAK

Anayasa taslağında ülkede mevcut üstün başkanlık idare sistemi son bulacak. Parlamento ise güçlenecek.

Böylelikle anayasadan devlet liderinin büyükşehir belediye liderleri ile eyalet valilerinin kararlarını iptal etme yetkisi kaldırılacak.

Cumhurbaşkanının parlamentonun üst kanadı senatoya atadığı milletvekili sayısı 15’ten 10’a düşürülecek. Bunların 5’i Kazakistan Halk Asamblesi tarafından önerilecek. Böylelikle asamblenin meclise milletvekili atama işlevinin kaldırılmasıyla parlamentonun alt kanadındaki milletvekili sayısı 107’den 98’e inecek.

TEMSİL TABANININ GENİŞLETİLMESİ

Kanunları kabul etme yetkisi yalnızca parlamentonun alt kanadı mecliste olacak. Kelam konusu ıslahatla yetkilerinin genişletileceği mecliste tüm toplum katmanının temsil edilmesi için bağıntılı temsil sistemi uygulanacak.

Ayrıyeten daha evvel büyükşehir belediye liderleri ile eyalet valilerinin cumhurbaşkanı tarafından atandığı ülkede, bundan sonra kelam konusu adayların birinci evvel lokal meclis milletvekillerince onaylanması gerekecek.

Meclisin devlet bütçesini sorgulama işlevi genişleyecek.

“OMBUDSMAN” GELİYOR

Kazakistan insan hakları ombudsmanı ile ilgili unsur eklenecek. Böylelikle, ombudsman vazifesi bağımsızlaştırılacak ve misyonu boyunca senatonun onayı olmadan tutuklanamayacak.

Öte yandan yapılacak değişiklikler kapsamında Kazakistan’ı 28 yıl yönettikten sonra mart 2019’da vazifesinden istifa eden kurucu Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in anayasal statüsünün yer aldığı Birinci Cumhurbaşkanı’na ait kanun da yürürlükten kalkacak.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.